Każde dziecko, które chce walczyć o swoją wolność przeciwko zniewoleniu w systemie szkolnictwa musi być uzbrojone w dobrą znajomość bogatej mitologii, która utrzymuje przy życiu stary Pruski system edukacji. Oto ABC tego, co dziecko musi wiedzieć, rozmawiając z nauczycielami lub rodzicami. Rodzice byli w większości szkoleni w starym stylu i nie mają czasu na studiowanie literatury na temat postępu nauki o mózgu. Nauczyciele są również obciążeni nadmiernymi obowiązkami i mogą nie mieć czasu na podniesienie swoich kwalifikacji. Co więcej, szczerze starają się, aby system szkolny działał na rzecz dzieci, a w skutek tzw. "efektu potwierdzenia", naturalnie odrzucają krytykę systemu, który starają się poprawić. Dlatego ten tekst nie jest przeznaczony dla nauczycieli. Ten tekst może tylko wzbudzić w nich gniew lub rozczarowanie. Prawdopodobnie będą chronić swoje przemyślenia do "ostatniej kropli krwi".
Perspektywy reformy szkolnej
Reforma systemu szkolnego nie będzie łatwa. Musi pochodzić z oddolnego buntu dzieci, które powinny odmówić przymusowej nauki. Muszą bronić Fundamentalnego Prawa Efektywnego Uczenia (ang. Fundamental Law of Learning
https://supermemo.guru/wiki/Fundamental_law_of_learning), oraz podstawowych praw dziecka. Nadziei na odgórną zmianę systemu edukacji nie ma! Po dziesiątkach lat nauki i działania w ramach pruskiego modelu szkoły: nauczyciele, dyrektorzy, przełożeni, administratorzy i ministrowie, nie są w stanie myśleć ani widzieć
"out of the box" (nieszablonowo). Wydaje się, że nie ma ucieczki od przymusu szkolnego!
Prawa dziecka
Podstawowe prawa człowieka muszą obejmować prawo dziecka do edukacji oraz prawo do decydowania o własnym procesie uczenia się i własnej przyszłości. Rodzice powinni pomagać, ale dzieci muszą mieć prawo do samostanowienia. Pomimo usankcjonowania ze strony ONZ, UE i konstytucji krajowych, prawo to jest każdego dnia pogwałcane w szkołach na całym świecie. Patrz: Edukacja jako podstawowe prawo człowieka:
https://supermemo.guru/wiki/Education_as_a_human_right
Zmiana paradygmatu kulturowego
Miło jest wiedzieć, że większość osób zaangażowanych w edukację ma dobre serca i dobre intencje. Jednak to nie wystarczy. Potrzebujemy również dobrego zrozumienia neuronauki
(neuroscience). Jednocześnie, nawet najprostsze koncepcje nie przenikają do świadomości społecznej: demokratyczne kształcenie, unschooling, lub
self-directed learning (forma samokształcenia). W Europie, izolacja spowodowana słabą znajomością języków utrwala status quo. Zrozumienie demokracji szkolnej powoli przenika z Stanów Zjednoczonych. Nawet oświecony naród niemiecki wciąż hermetycznie trzyma się praw uchwalonych w czasach hitlerowskich (patrz: Zakaz nauczania w domu:
https://supermemo.guru/wiki/Ban_on_homeschooling). System szkolny jest sztywny, niedofinansowany, przeciążony, bezwładny i niezdolny do zmiany. Zobacz: Wielka reforma szkolna:
https://supermemo.guru/wiki/Education_Reform
Jak rozmawiać z dorosłymi?
Dziecko może zawsze rozpocząć rozmowę z rodzicem lub nauczycielem od odniesienia do ich naturalnej empatii: "Jak by się Pan czuł, gdyby rząd zmusił Pana do spędzenia jednego roku w szkole, aby podnieść swoje kwalifikacje bez pytania o pozwolenie?" Jeśli nauczyciel odpowie "to byłoby ulgą od hałasu szkoły", niech dziecko zapyta o służbę wojskową, która wzmocni bezpieczeństwo narodowe: jeden rok przymusowej służby w wieku 40 lub 50 lat. Dorośli cieszą się swoim poczuciem wolności, ale nie mają w sobie empatii dla dzieci, które nie mają wyboru między szkołą a innymi zajęciami."Szkoła jest dobra dla dziecka" to wymówka dla dorosłych. Można jednak odpowiedzieć, że "edukacja dorosłych jest dobra dla społeczeństwa" jako wymówka dla obowiązkowej edukacji dorosłych
Dziś z perspektywy jutra
Za 30 lat przyjrzymy się dzisiejszemu systemowi szkolnemu i ujrzymy go jako nowoczesną wersję niewolnictwa. Będziemy zdumieni. Tak jak dzisiaj dziwimy się powolnemu postępowi w kwestiach prawa kobiet do głosowania czy równości rasowej. Czy wiesz, w którym kraju, w 1971 roku, wyborczy męski elektorat w stosunku 2:1 przyznał kobietom prawo do głosowania? Nie, to nie była Arabia Saudyjska! To był piękny środkowo-europejski kraj: Szwajcaria! Nigdy więcej "kinder, kirche und kuche" dla szwajcarskich kobiet. Kobietom odmawiano ich praw z powodu ich "ignorancji". Tak właśnie traktujemy dzisiaj dzieci. Historyczne postaci w walce o wolność kobiet też byly inicjatorami emancypacji dzieci oraz wolności w nauce.
Na szczęście neuronauka mówi wyraźnie, że system neuronowy odpowiedzialny za pomiar
learntropii powinien być kluczowym systemem wspomagającym efektywne uczenie się (learntropia to odpowiednik entropii przefiltrowanej przez system
ewaluacji wiedzy w hippokampie, i nie tylko). Potęga learntropii funkcjonuje od dnia narodzin. Im młodsze dziecko, tym ważniejszy jest ten fakt! To jest właśnie "Fundamentalne Prawo Efektywnego Uczenia" ("Fundamental Law of Learning").
Mitologia szkolna
Oto kilka mitów, które dzieci powinny poznac i omówić w rozmowach z dorosłymi. Bez zniesienia tych mitow edukacja nigdy się nie zmieni.
Mit: Dzieci zawsze wybierają łatwe rzeczy do nauki Fakt: Uczenie się jest przyjemne, jeśli maksymalizuje learntropie. Dzieci szukają maksymalnej nagrody. Złożone materiały powodują niezadowolenie. Łatwe materiały powodują nudę. Dzieci szukają dobrze dobranych wyzwań. Mimo znudzenia fizyką, program naukowy w telewizji często okazuje się fascynujący. Nawet najlepszy nauczyciel fizyki może mieć trudności z konkurowaniem z Phet Simulations Carla Wiemana (tj. komputerowych symulacji zjawisk fizycznych). Aby uzyskać szczegółowe informacje, patrz: Sieć neuronowa do oceny trudnosci problemów:
https://supermemo.guru/wiki/Problem_valuation_network
Mit: Wczesna edukacja może przyspieszyć rozwoj mózgu poprzez dobre wykorzystanie "critical period" (okresu krytycznego)
Fakt: Okresy krytyczne odnoszą się głównie do specjalizacji sensorycznej kory mózgowej. Wszystko, czego potrzebuje dziecko, to swobodny dostęp do bogatych w informacje środowisk, które zapewniają wszystkie niezbędne bodźce. Wszystkie formy przyspieszonego szkolenia akademickiego są ryzykowne z uwagi na to, że każda forma stresu może prowadzić do "toxic memory", które później trudno jest wykorzenić. Jeśli idee takie jak
Baby Mozart lub
Baby Einstein będą wiązały się z przymusem, będą z pewnością szkodliwe. Podczas gdy stres jest skutecznym narzędziem przyspieszania krystalizacji mózgu, amnezja u dzieci jest wynikiem
naturalnej, bogatej i cenej neurogenezy.
Zobacz: Dlaczego zła pamięć w dzieciństwie jest oznaką wzrostu mózgu:
https://supermemo.guru/wiki/Childhood_amnesia
Mit: Pierwsze lata życia są najbardziej kształtujące. Powinny one być poświęcone intensywnej edukacji
Fakt: Prawda jest odwrotna. Lata formacyjne muszą być wolne od przymusu. Cała wczesna nauka musi być oparta o wolny wybor. Dzieci nie mają umiejętności metapoznawczych i nie mogą być motywowane zewnętrznie. Tylko zmiany środowiskowe mogą być stosowane jako czynniki różnicujące motywację. Wczesne szkolenie akademickie
jest szkodliwe (chyba, że odbywa sie za zgoda dziecka).
Mit: Szkoła daje dzieciom podstawowe narzędzia do życia lub do późniejszej nauki (np. liczenie, czytanie, itp.)
Fakt: Najlepszymi narzędziami poznawczymi są te, które zostały nabyte w coherentnym/spójnym uczeniu się opartym na dobrych "mnemonic anchors" (kotwicach mnemonicznych). Ten proces krystalizacji musi być prowadzony przez "learn drive" (naturalny instynkt uczenia się). Wiedza zdobyta dzięki samokształceniu wykazuje najwyższą jakość "abstract generalization" (generalizacji abstrakcji) niezbędną do rozwiązywania problemów.
Zobacz: Metafora ukladanki wiedzy:
https://supermemo.guru/wiki/Jigsaw_puzzle_metaphor
Mit: Spóźniona mowa, późne liczenie lub późne czytanie są oznaką patologii, lub zaniedbania.
Fakt: W długoterminowej trajektorii wzrostu wszystkie procesy oparte na krystalizowanym metapoznaniu będą naturalnie opóźnione. Im dłużej mózg rośnie, tym lepiej spełnia sie jego potencjał. Zgodnie z regułą, dwuletnie opóźnienie mowy może przekładać się na dwa lata opóźnienia w czytaniu. Powiedzieć, że 4-letnie dziecko jest opóźnione, ponieważ nie mówi, jest analogiczne do twierdzenia, że kot jest mądrzejszy od człowieka, ponieważ może biegac w wieku 3 tygodni. Cała parada laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki była opóźniona w mowie lub w czytaniu.
Zobacz: Dlaczego zdolnie dzieci maja klopoty z wczesna nauka:
https://supermemo.guru/wiki/How_baby_brain_does_not_work
Mit: Dziecko nie jest wystarczająco dojrzałe, aby podejmować decyzje dotyczące swojej edukacji
Fakt: Wszyscy rodzimy się ze zdrowym systemem "learn drive" do samouczenia się, który jest najlepszym narzędziem do podejmowania decyzji w nauce. To proby obejścia tego systemu prowadzą do "learned helplessness" (wyuczonej bezradności) i utraty zapalu do nauki.
Zobacz: Dr Phil, podstawy unschooling:
https://supermemo.guru/wiki/Psychology_101_for_Dr_Phil:_Unschooling_FAQ
Mit: Bez socjalizacji w szkole może pojawić się socjopata
Fakt: Prawda jest odwrotna. Socjalizacja zamkniętego systemu jest znana z patologii. Skuteczna socjalizacja oparta jest na grupach społecznych mieszanych wiekem, mieszanych zdolnoscia i mieszanych zainteresowaniami, działających w otwartym ekosystemie. Przykładem zamkniętego systemu jest więzienie lub koszary wojskowe. Przykładem systemu otwartego jest plac zabaw z minimalną ingerencją osób dorosłych.
Szkoły demokratyczne, np. Summerhill lub Sudbery Valley School mają najniższy wskaźnik przemocy, nawet jeśli często rekrutują dzieci odrzucone przez inne szkoły lub dzieci, które okazały odmowę szkolną (school refusal).
Mit: Wczesne akademickie nauczanie matematyki zapewnia dzieciom logiczne ramy myślenia, które przyspieszają postep w późniejszych latach
Fakt: Wczesne nauczanie matematyki jest lepiej znane z powodu potencjalnego blokowania "fluid intelligence" (płynnego rozumowania matematycznego) w oparciu o mechanizmy takie jak "toxic memory", "math anxiety" (strach przed matematyka), itp.
Zobacz: Eksperyment Benezeta:
https://supermemo.guru/wiki/Early_math_instruction_may_backfire
Mit: Wczesne wstawanie uczy samodyscypliny
Fakt: Używanie budzika do budzenia dzieci jest bardzo szkodliwe dla rozwoju mózgu (patrz: Szkodliwy budzik:
https://supermemo.guru/wiki/Kill_the_alarm_clock). Przedwczesne budzenie hamuje neurogenezę, spowalnia proces uczenia się, tłumi kreatywność i niszczy jeden z najcenniejszych etapów optymalizacji neuronalnej we śnie (patrz: Neural optimization in sleep:
https://supermemo.guru/wiki/Neural_optimization_in_sleep). Stres i przedwczesne budzenie to dwa główne powody, dla których szkoły spowalniają rozwój mózgu. Budzik jest jednym z głównych zabójców wielkich idei we współczesnym świecie (patrz: Cykl kreatywności:
https://supermemo.guru/wiki/Natural_creativity_cycle). Budzik to pogwalcenie pierwszego punktu praw ucznia omawiajacego higiene pracy umyslowej!
Mit: Uczenie się jest często nieprzyjemne i wymaga dużej samodyscypliny
Fakt: Efektywna nauka jest bardzo przyjemna. Wszystkie oznaki niezadowolenia to wynik rejestracji sygnałów "incoherence" (braku koherencji) w mózgu. Niski poziom learntropii jest formą penalizacji. Nieprzyjemne uczenie się może spowodować "toxic memory", utratę radości nauki,
i jest główną przyczyną apatii szkolnej lub "school refusal" (odmowy szkolnej). Jeśli efektywną nauką jest zdrowy sok do picia, a nieefektywne uczenie się to zupa z zeszłego tygodnia, wtedy nieprzyjemna nauka to jest jak picie zdrowego soku zmieszanego ze starą zupą. Przynosi to pewien pozytywny efekt, ale niewiele osób probuje oddzielić nie-efektywnie uczenie od dobrego uczenia. Efektywne uczenie jest zawsze przyjemne.
Patrz: Przyjemność uczenia się:
https://supermemo.guru/wiki/Pleasure_of_learning
Mit: Nauczanie ma sens. Wykłady są cenne
Fakt: Wykłady mają sens, jeśli zostały wybrane przez studenta (np. wysokiej jakosci wykłady TED). W przeciwnym razie, słowami Noblisty Carla Wiemana, wykłady przypominają "puszczanie krwi". Zobacz, jak jeden brakujący fakt może sprawić, że wykład stanie się niezrozumiały i nie do zniesienia: Nieprzyjemne uczenie się w szkole:
https://supermemo.guru/wiki/Unpleasant_learning_at_school
Mit: Najlepszą miare postepu dziecka określają eksperci. Wiedzą, co jest najlepsze dla dziecka
Fakt: Naturalne mechanizmy uczenia się zapewniają spontaniczne różnicowanie i rozwój pasji. Zastosowanie tego samego pomiaru do wszystkich dzieci jest szkodliwe z punktu widzenia poczucia własnej wartości, rozwoju życiowych zainteresowań itp. Jeśli Einstein wymyśliłby swoje teorie w szkole podstawowej, nikt by tego nie zauważył. Byc moze, nie otrzymalby promocji z powodu nieopanowania "handwriting" (pisma recznego). Nikt nie zadałby sobie trudu, by zapytać go o jego teorie lub spróbować je zrozumieć. Właśnie dlatego Albert wymyślił metaforę ryby zmuszonej do wspięcia się na drzewo.
Zobacz:
Metody optymalizacji wspinaczki na szczyt wiedzy:
https://supermemo.guru/wiki/Mountain_climb_metaphor_of_schooling
Mit: Szkoły poszerzają horyzonty intelektualne
Fakt: Najlepszym sposobem na eksploracyjne poszerzenie ludzkiej wiedzy jest "learn drive" (naturalny instynkt samouczenia). Eksploracja może być powolna i może być silnie tendencyjna. Jednak nabyta wiedza posiada cechy niedostępne dla
nauczania akademickiego. System szkolny wykorzystuje program opracowany w warunkach asymetrii informacji. Zakłada on, że "ekspert szkolny w Departamencie Edukacji" wie więcej niż indywidualny mózg o samym sobie z bezpośrednim dostępem neuronowym do estymatorów koherencji i sieci
ewaluacji wiedzy (knowledge valuation network:
https://supermemo.guru/wiki/Knowledge_valuation_network). Ekspert ma perspektywę calego zycia, która może się powierzchownie wydawać lepsza. Mózg dziecka przyjmuje jedyną prawidłową perspektywę learntropii, czyli
dopasowania między wcześniejszą wiedzą a nową informacją przefiltrowaną przez sieć ewaluacji wiedzy.
Wraz z przyspieszeniem postępu ludzkości wzrasta znaczenie optymalizacji trajektorii na żywo (live optimization).
Mit: Szkoła przygotowuje dzieci do dorosłości
Fakt: W wielu przypadkach szkoła postępuje odwrotnie: pozbawia dzieci wolności, autonomii, samodzielności, umiejętności podejmowania decyzji, sceptycyzmu, zdolności rozwiązywania problemów, autonomicznej nawigacji w świecie wiedzy i innych. Ułamek utalentowanych i autonomicznych dzieci osiąga wysokie wyniki. Jednak ci, którzy osiągają wysokie wyniki, są następnie wykorzystywani jako miara dla reszty grupy. Podczas gdy dorośli mają nadzieję, że pewnego dnia cała szara masa uczniów będzie
mierzyc wysoko, nieunikniona i nie zmieniająca się rzeczywistość jest taka, że dla większości dzieci szkoła jest więzieniem, formą ucisku i miejscem wkuwania (nie uczenia się). Dla tych dzieci, wszystkie zabawne rzeczy w życiu zdarzają się poza szkołą, a może nawet z dala od nauki. Jeśli szkoła byłaby maratonem, może być jak trener z biczem, który mówi maratończykom, aby patrzyli na Kipchoge, i biegali szybciej. Ta krótkowzroczna strategia może raczej wywołać atak serca niż stworzyc elitarnego biegacza!